CUMHURİYET ÖNCESİ
Adıyaman,tarihinin bilinen en eski yerleşim yerlerinden biridir.Adıyaman
Palanlı Mağarasında yapılan incelemelerde kent tarihinin M.Ö40.000
yıllarına kadar uzandığı anlaşılmıştır.Yine Samsat-Şehremuz
Tepede'deki tarihi bulgulardan M.Ö.7.000 yılına kadar Paleolitik
M.Ö.5.000 yıllarına kadar Neolitik M.Ö.3.000 yıllarına kadar
Kalkolitik ve M.Ö.3.000-1.200 yılları arasında da Tunç çağı
dönemlerinin yaşandığı anlaşılmıştır.Bu dönemde bölge Hititlerle
Mitaniler arasında el değiştirmiş ve Hitit devletinin yıkılmasıyla
(M.Ö.1.200) karanlık bir dönem başlamıştır.M.Ö.1.200'den frig
Devletinin kuruluşu olan M.Ö.750 yılları arası dönemle ilgili
olarak yazılı kaynağa rastlanmamıştır.Ancak;bu dönemde yöre
,Asur etkisine girmeye başladığından,samsat'ta bulunan Asur
etkili mühürler ve Kahta Eskitaş Köyünde bulunan Hitit Hiyeroglif'li
kitabeler,Anadolu'daki tarihi sislilerin ilimizdede aynen
devam ettiğini göstermektedir.
Bu dönemde de Adıyaman ve çevresinde Hitit Devletinin yıkılmasıyla
ortaya çıkan Geç Hitit şehir devletlerinden biri olan Kummuh
Devleti hüküm sürmektedir. M.Ö.900-700 yılları arasında yöre
Asur etkisine kalmakla birlikte,Asurlular tamolarak egemen
olamazlar.6.yüzyılın başlarından itibaren yöreye Persler hakim
olur ve yöre Satrap'lar(valiler)eliyle yönetilir.M.Ö.334 yılında
Makedonya kralı Büyük İskender'in Anadolu'ya girmesiyle Pers'ler
hakimiyetini kaybetmiş ve M.Ö.1.yüzyıla kadar yörede Makedonyalı
selevkos Sülalesi hüküm sürmüştür.Bu sülalenin gücünün zayıfladığı
sıralarda,Kral mithradetes 1 kallinikos Kommagene krallığının
bağımsızlığını ilan etmiştir.(M.Ö.69) Başkenti Samosota (Samsat)
olam Kommagene Krallığı,egemenliğini M.S.72'ye kadar sürdürmüş,bu
tarihte yöre Roma imparatorluğunun eline geçmiş ve Adıyaman
Roma İmparatorluğunun Syria(Suriye)Eyaletine,6.Lejyon olarak
bağlanmıştır.Roma İmparatorluğunun 395 yılında Btı ve Doğu
Roma olarak ayrılmasıyla Adıyaman Doğu Roma İmparatorluğuna
katılmıştır.643 yılından itibaren bölgeye İslam akınları başlamakla
birlikte İslam hakimiyeti ancak 670 yılında Emevi'lerle kurulur.758
yılında ise,2,Abbasi komutanlarından Mansur İbni Cavene'nin
hakimiyetine girer.926 yılına kadar Abbasi hakimiyetinde kalan
II'de bu tarihte Hamdanilerin egemenliği başlar.958yılında
yöre yeniden Bizanslıların eline geçer.
1114-1181 yılları arası yöreye Türk akınları olur.1204-1298
yılları arasında Samsat ve yöresini Anadolu Selçukluları
ele geçirir.1230-ve1250 yıllarında Moğol saldırıları yaşanır.1298'de
yöre ve ilimiz Memlüklülerin eline geçer.1393 yılında Adıyaman
bu kez de Timurlenk tarafından yağmalanır.Büyük bir istikrarsızlığın
olduğu ortaçağ boyunca Adıyaman,Bizans,Emevi,Abbasi,Anadolu
Selçukluları,Dulkadiroğulları arasında el değiştirmiş ve
nihayet Yavuz Sultan Selim'in iran seferi sırasında 1516
yılında Osmanlı topraklarına katılmıştır.Osmanlı topraklarına
katılan Adıyaman,başlangıçta merkezi Samsat'ta bulunan bir
Sancakla Maraş Beylerbeyliğine bağlıyken,Tanzimattan sonra
bir kaza olarak Malatya'ya bağlanmıştır.
CUMHURİYET DÖNEMİ
Cumhuriyetin kuruluşundan 1954 yılına kadar eski eski
idari yapısı korunarak Malatya'ya bağlı kaza konumunda olan
Adıyaman 1 aralık 1954 tarihinde 6418 sayılı kanunla Malatya'dan
ayrılarak müstakil il haline gelmiştir.
ADIYAMAN'IN TÜRKİYE TURİZMİNDEKİ
YERİ
İlimiz, çok sayıda doğal,tarihi ve kültürel değerlere
sahiptir. Dicle ve Fırat nehirleri arasında kurulan ilimiz,çok
eski çağlardan beri tarihi bir merkez olagelmiştir.Palanlı
Mağarasındaki resimler tarihi M.Ö 40000 yılına kadar uzanan
buluntular mevcuttur.Giritille ve Samsat Höyüklerinde Neolitik
ve Kalkilitik çağlara ait izler bulunmuştur.Hititlerden
Kommagenelere ve arasında Selçuklulardan Osmanlılara el
değiştiren ilimiz tarihin her döneminde uygarlıklara sahne
olmuştur.Dünyanın 8. harikası olarakda adlandırılan Nemrut
Dağı,2150 m.yüksekliğine uzanan zirvesi,devasa heykelleri
ve ilginç yapısyla kendine özgü bir güzellik sunar.
Zirvsinde Kommagene Krallarından biri olan,I. Antiochos'un
mezarı bulunur.
Nemrut Dağı, aynı zamanda Krallığın dinsel merkezdir.Kaya
parçalarının biraraya getirilmesi ile yapılmış olan dev
taş heykellerin bulunduğu teraslarla çevrilidir.Aresmia'nın
(Eski Kale) eteğpinde Kommagene Kralı Mithradetes'i selalaya
harika bir Herkül rölyefi bulunmaktadır.Yine burada Kommagene
Krallığına ait kalıntılar vardır.
Tarihin bilinen ilk köprülerinden biri Cendere Köprüsü
de ilimiz sınırları içinde yer almaktadır.
Özellikle Kommagene Kralığı döneminden kalan eserler [(Nemrut
Dağı , Arsemia (Eski Kale), Karakuş Höyüğü , Cere Köprüsü)]
yerli ve yabancı turistler için bir cazibe merkezidir. Nemrut'ta
gündoğumu ve günbatımı ayrı bir güzellik taşımaktadır.
KONAKLAMA TESİSLERİ
Turizm Bakanlığından İşletme begesine sahip 20 adet tesisin
yanısıra, İl ve ilçelerde ayrıca belediye belgeli 30 adet
tesis mevcut olup,645 oda ve 785 yatak pastelidir.
|
