|
Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
Kanun Numarası : 4077 Kabul Numarası : 23/2/1995 Yayımlandığı
R.Gazete : Tarih : 8/3/1995 Sayı : 22221 Yayımlandığı Düstür
: Tertip : 5 Cilt : 34 Sayfa :
BİRİNCİ KISIM
Amaç, Kapsam, Tanımlar
Amaç
Madde 1 - Bu Kanunun amacı,ekonominin gereklerine ve kamu
yararına uygun
olarak tüketicinin sağlık ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını
koruyucu, aydınlatıcı,eğitici,zararlarını tazmin edici,çevresel
tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tüketicilerin
kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki
politikaların oluşturulmasında gönüllü örgütlenmeleri teşvik
etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2 - Bu Kanun,1 inci maddede belirtilen amaçlarla
mal ve hizmet piyasalarında tüketicinin taraflardan birini
oluşturduğu her türlü hukuki işlemi kapsar.
Tanımlar
Madde 3 - Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Ticaret konusu taşınır eşyayı,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan
bedeni ve/veya fikri faaliyetleri,
e) Standart: Türk Standardını,
f) Tüketici: Bir mal veya hizmeti özel amaçlarla satın
alarak nihai olarak kullanılan veya tüketen gerçek veya
tüzel kişiyi,
g) Satıcı:Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere
tüketiciye mal ve hizmet sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) İmalatçı - Üretici: Kamu kurum ve kuruluşları da dahil
olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan mal veya hizmetleri
ya da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını
üretenleri,
i) Tüketici Örgütleri: Tüketicinin korunmaası amacıyla
kurulan dernek,vakıf ve tüketim kooperatiflerini, İfade
eder.
İKİNCİ KISIM
Tüketicinin Korunması ve aydınlatılması
Ayıplı Mal ve Hizmetler
Madde 4 - Ambalajında,etiketinde,tanıtma ve kullanma kılavuzunda
yer alan
veya satıcı tarafından vaadedilen veya standardında tespit
edilen nitelik ve/veya niceliğine aykırı olan ya da tahsis
veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin
ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran
maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mal veya
hizmetler, ayıplı mal veya ayıplı hizmet olarak kabul edilir.
Satın alınan malın ayıplı olduğunun anlaşılması halinde;tüketici,malı
teslim aldığı tarihten itibaren 15 gün içerisinde bu malları
satıcı firmaya geri vererek değiştirilmesini veya ödediği
bedelin iadesini veya ayıbın neden olduğu değer kaybının
bedelden indirimini ya da ücretsiz olarak tamirini talep
edebilir.
Tüketici bu taleplerden herhangi birisini tercihte serbesttir.
Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine getirmekle
yükümlüdür. Ayıplı maldan ve/veya ayıplı malın neden olduğu
her türlü zarardan dolayı tüketiciye karşı satıcı,bayi,
acenta,imalatçı-üretici ve ithalatçı,müştereken ve müteselsilen
sorumludurlar.
Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu
ortadan kaldırmaz.
Satılan malın ayıbı gizli nitelikte ise veya ayıp tüketiciden
hile ile gizlenmişse,satıcı 15 gün içerisinde kendisine
başvurulmadığını ileri sürerek sorumluluktan kurtulamaz.
Satıcı daha uzun bir süre için garanti vermemiş ise,ayıplı
maldan ve ayıplı malın neden olduğu her türlü zararlardan
dolayı açılacak davalar,ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa
bile malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren 2 yıllık
zamanaşımına tabidir. Ancak satıcı,satılan malın ayıbını
tüketiciden hile ile gizlemiş ise,2 yıllık zamanaşımı süresinden
yararlanamaz.
Ayıplı hizmetler hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır.
Ayıplı hizmetin yeniden görülmesi imkansızlaşmışsa veya
amaca aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte ise,bedel iadesinde
tüketicinin ayıplı hizmetten sağladığı fayda kadar indirim
yapılır.
Ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mal ve hizmetler hakkında
yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak kullanılmış,tamir edilmiş veya ayıplı
mal üzerine veya ambalajına,imalatçı veya satıcı tarafından
alıcının kolaylıkla okuyabileceği şekilde "özürlüdür"
ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur. Bu durum,tüketiciye
verilen fatura,fiş veya satış belgesi üzerinde de gösterilir.
Yalnızca ayıplı mal satan veya işyerinin bir kat ya da
reyon gibi bir bölümünü sürekli olarak ayıplı mal satışına
tahsis etmiş olan satıcılara yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz.
Satıştan Kaçınma
Madde 5 - Üzerinde "numunedir" veya veya "satılık
değildir" ibaresi bulunmayan bir malın;ticari bir kuruluşun
vitrininde,rafında veya açıkça görülebilir herhangi bir
yerinde teşhir edilmesi,onun stokta bulunduğu anlamına gelir.
Satıcı teşhir ettiği malların satışından kaçınamaz. Satılmadığı
halde satılmış gibi gösteremez.
Hizmetlerin satışından da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Satıcı,bir mal veya hizmetin satışını,o mal veya hizmetin
kendisi tarafından belirlenen miktar,sayı,ebat veya süresi
kadar satınalınması ya da başka bir malın veya hizmetin
satınalınması koşuluna bağlı kılamaz.
Malın ya da hizmetin belli miktar,sayı,ebat ya da süre
koşuluyla satılması, teamül,ticari örf veya adetten ise,üçüncü
fıkra hükmü uygulanmaz.
Taksitli Satışlar
Madde 6 - Taksitli satışlarda;tüketici,borçlandığı toplam
miktarı önceden ödeme hakkına sahiptir. Tüketici aynı zamanda,bir
taksit miktarından az olmamak şartıyla bir veya birden fazla
taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da satıcı,
ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı,taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi
halinde kalan borcun tümünün ifasını talep etme hakkını
saklı tutmuşsa,bu hak;ancak satıcının bütün edimlerini ifa
etmiş olması durumunda ve tüketicinin ifa edilmemiş bir
ediminin üzerinden en az dört hafta geçmiş olması ve satıcının
en az bir haftalık bir süre vererek muacceliyet uyarısında
bulunması koşullarıyla kullanılabilir. Taraflarca belirlenen
ve tüketiciye yazılı olarak bildirilen mal veya hizmetin
toplam satış fiyatı hiçbir şekilde artırılamaz. Taksitli
satışlarda satıcı,aşağıdaki bilgileri yazılı olarak bildirmek
ve taraflar arasında aktedilen sözleşmenin bir nüshasını
tüketiciye vermek zorundadır.
a) Mal ve hizmetlerin peşin satış fiyatı,
b) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek toplam satış
fiyatı,
c) Faiz miktarı,faizin hesaplandığı yıllık oran ve gecikme
faizi oranı,
d) Ön ödeme tutarı,
e) Ödeme planı.
Kampanyalı Satışlar
Madde 7 - Gazete,radyo,televizyon ilanı vesair yollarla
halka duyurularak düzenlenen kampanyalara iştirakçi kabul
etmek suretiyle ve malın veya hizmetin bilahare teslim edilmesi
veya yerine getirilmesi vaadiyle yapılan satışlarda, ilan
ve taahhüt edilen mal ve hizmetlerin teslimatının zamanında
yapılmaması, fiyat,nitelik ve miktarında anlaşmalara aykırı
davranılması durumunda,satıcı, bayi,acenta,temsilci,imalatçı-üretici
ve ithalatçı müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Kampanyalı satış olarak nitelendirilemeyen ancak,malın
veya hizmetin bilahare teslim veya yerine getirilmesi koşuluyla
yapılan her türlü satışlar da birinci fıkra hükmüne tabidir.
Kampanyalı satışlarda satıcı,6 ıncı maddenin üçüncü fıkrasında
belirtilen bilgilere ek olarak,"kampanya bitiş tarihi"
ve "malın ya da hizmetin teslim veya yerine getirilme
tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de yazılı olarak
vermekle yükümlüdür.
Taksitle yapılan kampanyalı satışlarda,6 ncı maddenin birinci
ve ikinci fıkra hükümleri de uygulanır.
Kapıdan Satışlar
Madde 8 - Kapıdan satışlar;işyeri,fuar,panayır gibi satış
mekanları dışında, önceden mutabakat olmaksızın yapılan,değeri
1.000.000 (3.400.000) Türk Lirasını aşan,tecrübe ve muayene
koşullu satışlardır.
Bu tür satışlarda;tüketici,yedi günlük tecrübe ve muayene
süresi sonuna kadar malı,kabul veya hiçbir gerekçe göstermeden,reddetmekte
serbesttir. Satıcı almış olduğu bedeli,kıymetli evrakı ve
tüketiciyi bu hukuki işlemden dolayı borç altına sokan her
türlü belgeyi,cayma bildiriminin kendisine iadeli taahhütlü
mektup ya da noter aracılığı ile ulaşması veya bizzat teslim
edilmesi tarihinden itibaren 10 gün içerisinde tüketiciye
iade etmekte ve 20 gün içerisinde de malı almakla yükümlüdür.
Tüketici,malı kendisine teslim anındaki durumu ile geri
vermekle ve kullanım söz konusu ise,kullanma dolayısıyla
malın ticari değerindeki kaybı tazminle yükümlüdür. Malın
tüketicinin zilyedinde bulunması,başlıbaşına bir değer azalmasını
ifade eder.
Mal veya hizmetin iadesi imkansızlaşmış veya amaca aykırı
hale gelmişse tüketici,bu mal veya hizmetten sağladığı fayda
kadar bir bedeli satıcıya ödemekle yükümlüdür.
Satıcının mal veya hizmeti işyeri dışında satışa sunması,teamül,ticari
örf veya adetten ise,bu madde uygulanmaz.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda,ayrıca 6 ncı madde
hükümleri uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen 1.000.000 liralık değer,her
yılın Ekim ayı sonunda Devlet İstatistik Enstitüsü'nün Toptan
Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen ortalama fiyat artışı
oranında artar.Bu durum,Bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde
Resmi Gazetede ilan edilir.
Kapıdan Satışlarda Satıcının Yükümlülüğü
Madde 9 - Kapıdan satışlarda satıcı,hazırladığı sözleşme,fatura
veya tesellüm makbuzu ile birlikte en az 12 punto siyah
koyu harflerle yazılmış "Tüketicinin hiçbir hukuki
ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin
yedi gün içerisinde malı reddederek alım-satım işleminden
cayma hakkının var olduğunu ve cayma ihbarının satıcıya
bildirimi tarihinden on gün içinde de tüketicinin vermiş
olduğu bedelin,kıymetli evrakın ve tüketiciyi bu hukuki
işlemden dolayı borç altına sokan her türlü belgenin satıcı
tarafından iade edileceği"ni bildiren bir belgeyi;sahip
olduğu hakların kendisine anlatıldığını, cayma hakkını açıklayan
belgenin kendisine teslim edilip satıcının açık adresinin
bildirilmiş olduğunu beyan eden ve tüketici tarafından da
imzalanmış olan bir tutanak karşılığında tüketiciye vermekle
yükümlüdür.
Satıcı tüketiciden almış olduğu imzalı belgeyi bir uyuşmazlık
halinde mahkemeye ibraz etmekle yükümlüdür. Satıcının bu
belgeyi ibraz edememesi ya da ibraz etmemesi halinde,satıcının
bu belgede belirtilmiş olan borçlarını yerine getirmemiş
olduğu kabul edilir.
Tüketici Kredisi
Madde 10 - Tüketicilerin banka veya benzeri finans kurumlarına
bir mal veya hizmeti satın almak amacıyla tüketici kredisi
almak için başvurmaları durumunda banka veya finansman kuruluşları
ile tüketiciler arasında yazılı bir sözleşmenin yapılması
ve bu sözleşmenin bir nüshasının da tüketiciye verilmesi
zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen
kredi şartları,sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine
değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
b) Ödeme tarihleri,anapara,faiz,fon ve diğer masrafların
ayrı ayrı belirtildiği ödeme planı,
c) Tüketici kredisi tutarı,
d) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
Aranır.
Tüketici, banka veya finans kurumlarına borçlandığı toplam
miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş
bir ya da birden çok taksit ödemesinde de bulunabilir. Her
iki durumda da banka veya finans kurumları, ödenen miktara
göre gerekli faiz, komisyon indirimini yapmakla yükümlüdürler.
Banka veya finans kurumlarının, tüketici kredisini, belirli
bir mal veya hizmetin satın alınması ya da belirli bir satıcı
ile yapılacak hukuki işlem koşulu ile vermeleri durumunda
bunlar, satılan malın ayıbından ötürü tüketiciye karşı satıcı
ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.
Süreli Yayınlar
Madde 11 - Süreli yayınlara abone olan tüketiciler, abonelik
sözleşmesinde yer alan fiyat ve niteliğe ilişkin koşullara
aykırı davranılması hallerinde, abone işlemlerini yapan
sorumlu kişiye ya da yayın kurumuna isteklerini yazılı olarak
bildirmek kaydıyla aboneliklerine tek taraflı son verebilirler.
Yayıncı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti
yapmaksızın 15 gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
Tüketicinin aboneliğe son verme isteği; yazılı bildirimin
satıcıya ulaştığı tarihten itibaren günlük yayınlarda 15
gün, haftalık yayınlarda 1 ay, aylık yayınlarda 3 ay sonra
yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden
sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
(Ek: 15/1/1997-4226/1 md.) Süreli yayın kuruluşlarınca
düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet,
kupon, iştirak numarası, oyun, çekiliş ve benzeri yollarla
süreli yayın dışında ikinci bir ürün verilmesinin taahhüt
edildiği kampanyalarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş,
bayrak, poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant veya
optik disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan
kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü
ve dağıtımı yapılamaz. Her halukarda bu mal veya hizmetin
piyasa değeri, tüketicinin ilgili kampanya süresince süreli
yayını satın almak için ödediği toplam bedelin % 50'sini
aşamaz ve bu şekildeki kampanyaların süresi 60 günü geçemez.
Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün
tüketici tarafından karşılanması, bu mal veya hizmetin ikinci
ürün sayılmasına engel değildir.
(Ek: 15/1/1997 - 4226/1 md.) Kampanya süresince, süreli
yayının satış fiyatı, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt
edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle
artırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet taahhüdü ve
dağıtımı bölünerek yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin
ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya
konusu haline getirilemez. Bu Kanunun uygulamasında, ikinci
ürün olarak verilmesi taahhüt edilen her bir mal veya hizmete
ilişkin işlemler bağımsız bir kampanya olarak kabul edilir.
Etiket
Madde 12 - Ticaret konusu olan ve perakende satışa arz
edilen malların veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine
kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o malın menşei,
cinsi ve fiyatı hakkında bilgileri içeren etiket konulması,
etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri
kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere
asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de
birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini,
usul ve esaslarını bir yönetmelikle düzenler.
Belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine
ilişkin işleri yürütmekle görevlidirler.
Garanti Belgesi
Madde 13 - İthalatçı veya imalatçı firmalar ithal ettikleri
veya ürettikleri sanayi malları için garanti belgesi düzenlemek
zorundadırlar. Garanti belgesinin tekemmül ettirilerek tüketiciye
verilmesi sorumluluğu, tüketicinin malı satın aldığı satıcı,
bayi, acenta ya da temsilciliklere aittir. Garanti süresi
malın teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari bir yıldır.
Garanti belgeleri, satın alınan mala ilişkin faturanın tarih
ve sayısı ile bandrol ve seri numarasını içermek zorundadır.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti
süresi içerisinde, gerek malzeme ve işçilik gerekse montaj
hatalarından dolayı arızalanması halinde malı işçilik masrafı,
değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad altında
hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Garanti süresi içerisinde sık sık arızalanması sonucu maldan
yararlanamamanın süreklilik arzetmesi veya tamiri için gereken
azami sürenin aşılması hallerinde, tüketici, malın ücretsiz
olarak yenisi ile değiştirilmesini satıcıdan talep edebilir.
Satıcı bu talebi reddedemez. Tüketicinin bu talebine karşı
satıcı, bayi, acenta, imalatçı-üretici ve ithalatçı müştereken
ve müteselsilen sorumludurlar.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yeralan hususlara
aykırı kullanılmasından kaynaklanan arızalar, iki ve üçüncü
fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile satılmak
zorunda bulunduğunu ve bu malların arızalarının tamiri için
gereken azami süreleri Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte
müştereken tespit ve ilanla görevlidir.
Tanıtma ve Kullanma Kılavuzu
Madde 14 - Sanayi mallarından ithal edilmiş olanların,
bakım, onarım ve kullanılmasına ait tanıtma ve kullanım
kılavuzlarının aslına uygun Türkçe tercümeleriyle, yurt
içinde üretilenlerin bakım, onarım ve kullanılmasını gösterir
Türkçe tanıtım ve kullanım kılavuzlarıyla birlikte satılması
zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve kullanım
kılavuzu ile satılmak zorunda bulunduğunu Türk Standartları
Enstitüsü ile birlikte tesbit ve ilanla görevlidir.
Servis Hizmetleri
Madde 15 - İthalatçı veya imalatçılar sattıkları sanayi
malları için o malın Bakanlıkça tespit ve ilan edilen kullanım
ömrü süresince, bakım, onarım ve servis hizmetlerini yürütecek
istasyonları kurmak ve yeterli teknisyen kadrosu ile yedek
parça stoku bulundurmak zorundadırlar.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının
zorunlu olduğu ile servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine
dair usul ve esasları Türk Standartları Enstitüsü ile müştereken
tespit ve ilanla görevlidir.
Ticari Reklamlar ve İlanlar
Madde 16 - Ticari reklam ve ilanların yasalara ve genel
ahlaka uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini
tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini ve suç işlemeye
özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları,
çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve ilanlar
yapılamaz.
Reklam Kurulu
Madde 17 - Ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken
ilkeleri belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde ticari reklam
ve ilanları incelemek ve inceleme sonucuna göre 16 ncı madde
hükümlerine aykırı hareket edenleri cezalandırmak, sözkonusu
reklam ve ilanları durdurmak ve/veya aynı yöntemle düzeltmek
hususlarında Bakanlığa öneride bulunmakla görevli bir "Reklam
Kurulu" kurulmuştur.
Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken
ilkeleri belirlemede; ülke koşullarının yanısıra, reklamcılık
alanında evrensel kabul görmüş tanım ve kuralları da dikkate
alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür
tarafından yürütülen Reklam Kurulu;
a) Bakanlıkça, yükseköğrenim görmüş ve iktisat, maliye,
hukuk ve işletmecilik dallarından birinde veya birkaçında
en az 10 yıllık tecrübesi bulunan kişiler arasından görevlendirilecek
bir üye,
b) Adalet Bakanlığı'nca, bu Bakanlıkta idari görevlerde
çalışan hakimler arasından görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu'nca görevlendirilecek
bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman üniversite
öğretim elemanları arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyi'nin görevlendireceği
bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin görevlendireceği
bir üye,
h) Ankara, İstanbul ve İzmir Gazeteciler Cemiyetlerinin
kendi aralarından seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının
seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü
temsilcileri arasından seçeceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir
üye,
l) Türkiye Esnaf ve Santkarlar Konfederasyonunun görevlendireceği
bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsü'nden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Mühendis Odaları Birliğinden bir üye,
p) İşçi Konfederasyonlarından iki üye,
Olmak üzere onyedi üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler
yeniden görevlendirilebilir veya seçilebilir. Üyelikler
herhangi bir sebeple boşaldığı takdirde boşalan yerlere
üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay içerisinde görevlendirme
veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman
Başkanın çağrısı üzerine toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az dokuz üyenin hazır bulunması
ile toplanır ve toplantıya katılanların çoğunluğu ile karar
verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak
görev yapmak üzere özel ihtisas komisyonları kurabilir.
Kurulun bu komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği
kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu
görevlisi olanlara verilecek huzur hakkı ile kamu görevlisi
olmayan kurul üyelerine ödenecek huzur ücreti Bakanlıkça
belirlenir.
Kurulun sekreterya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine
getirilir.
Reklam kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları
ile sekreterya hizmetlerinin ne suretle yerine getirileceği
Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle belirlenir.
Zararlı ve Tehlikeli Mal ve Hizmetler
Madde 18 - Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin
kişi ve çevre sağlığına zararlı veya tehlikeli olabilmesi
durumunda, bu malların emniyetle kullanılabilmesi için üzerine
veya ekli kullanım kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı
bilgi ve uyarılar, açıkça görülecek ve okunacak şekilde
konulur veya yazılır. Bakanlık, hangi mal veya hizmetlerin
açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması gerektiğini ve bu
bilgi ve uyarıların şeklini ve yerini Türk Standartları
Enstitüsü ile birlikte tespit ve ilanla görevlidir.
Kalite Denetimi
Madde 19 - Bakanlık, tüketicinin can ve mal güvenliği ile
fizik ve çevre sağlığına ve bu konularda bilgilendirilmesine
ilişkin, standardına göre veya standardı yoksa standarda
esas teşkil etmek üzere belirlenecek özelliklere göre yapılacak
kalite denetimi ile mal, hizmet ve tesislerin belgelendirilmesi
hakkındaki usul ve esasları, Türk Standartları Enstitüsünün
görüşünü alarak tespit ve ilanla görevlidir.
Ancak 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu uyarınca Turizm
Bakanlığından belgeli ve belgelendirilecek tesisler bu uygulamadan
muaftır.
Tüketicinin Eğitilmesi
Madde 20 - Tüketicinin eğitilmesi konusunda her derecedeki
okulların ders programlarına Milli Eğitim Bakanlığınca gerekli
ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve aydınlatılması için kitap, mecmua
ve broşür çıkarılmasına ve tüketicinin biliçlendirilmesi
için radyo ve televizyonlarda programlar düzenlenmesine
ilişkin usul ve esaslar, Tüketici Konseyinin önerisi ile
Bakanlıkça tespit ve ilan olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tüketici Kuruluşları
Tüketici Konseyi
Madde 21 - Tüketicinin sorunlarının, ihtiyaçlarının ve
çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri araştırmak,
sorunların tüketici lehine çözülmesi için alınacak tedbirlerle,
bu Kanunun uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri
ilgili mercilere iletmek amacıyla, Bakanlığın koordinatörlüğünde
bir "Tüketici Konseyi" kurulur.
Tüketici Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği bir bakanlık
görevlisinin
başkanlığında, Adalet, İçişleri, Maliye, Milli Eğitim,
Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve köyişleri, Turizm ve Çevre Bakanlıkları
ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı,Dış
Ticaret Müsteşarlığı, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı,
Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, Milli Prodüktivite
Merkezi, Diyanet İşleri Başkanlığı, Türk Belediyecilik Derneği,
İşçi Sendikaları Konfederasyonları, Türkiye Milli Kooperatifler
Birliği, Yüksek Öğretim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği,
Türk Mimar Mühendis Odaları Birliği, Türk Eczacılar Birliği,
Türk Tabibleri Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu,
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Ziraat Odaları
Birliği, Milli Kalite Konseyi, Ahilik Araştırma ve Kültür
Vakfı ve Tüketici Örgütleri temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların temsilcilerinin
sayı ve nitelikleri ile Tüketici Konseyine katılabilmek
için tüketici örgütlerinin sahip olmaları gereken asgari
üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici Konseyine gönderecekleri
temsilci sayısı Bakanlıkça belirlenir. Ancak, kamu kurum
ve kuruluşlarından gelen temsilcilerin sayısı, hiçbir şekilde
Tüketici Konseyinin toplam üye sayısının %50'sinden fazla
olamaz.Tüketici Konseyi yılda en az bir kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile diğer
hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Tüketici Sorunları Hakem Heyeti
Madde 22 - Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde, tüketiciler
ile satıcılar arasında çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak
amacıyla belediyelerle koordineli olarak, en az bir "tüketici
sorunları hakem heyeti" oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği
bir memur tarafından yürütülen tüketici sorunları hakem
heyeti; belediye başkanının konunun uzmanı belediye personeli
arasından görevlendireceği bir üye, baronun mensupları arasından
görevlendireceği bir üye, ticaret ve sanayi odası ile esnaf
ve sanatkar odalarının görevlendireceği bir üye ve tüketici
örgütlerinin seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil
5 üyeden oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı ayrı
kurulduğu yerlerde ticaret odası ile esnaf ve sanatkar odalarının
görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan
kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup almamasına göre
ilgili odaca görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde
tüketici sorunları hakem heyetinin başkanlığı en büyük mülki
amir ya da görevlendireceği bir memur tarafından yürütülür.
Tüketici sorunları hakem heyetinin oluşumunun sağlanamadığı
yerlerde noksan üyelikler, belediye meclislerince re'sen
doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin vereceği kararlar,
tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri sürülebilir.
Uyuşmazlık konusu mal veya hizmet bedelinin 5.000.000 (17.200.000).-TL.'yi
aşmadığı hallerde, bu heyetlerce verilmiş bir karar olmaksızın
tüketici mahkemelerine başvurulamaz. Bu parasal sınır, her
yıl 8 inci maddenin son fıkrasında gösterilen usul çerçevesinde
yeniden belirlenir.
25 inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlara ilişkin
uyuşmazlıklar, tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev
ve yetki kapsamı dışındadır.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışması,
usul ve esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak
bir yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Yargılamaya ve Cezaya İlişkin Hükümler
Tüketici Mahkemeleri
Madde 23 - Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak
her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılır.
Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve Savcılar
Yüksek Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri
ve Bakanlıkça açılacak davalar her türlü resim ve harçtan
muaftır. Tüketici Mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk
Usulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü Faslı
hükümlerine göre yürütülür.
Üretimin, Satışın Durdurulması ve Malın Toplatılması
Madde 24 - Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olması
durumunda Bakanlık veya tüketici örgütleri, ayıplı seri
malın üretiminin ve satışının durdurulması ve satış amacıyla
elinde bulunduranlardan toplatılması için dava açabilirler.
Mahkeme, dava sonucunda ayıplı malların toplatılması kararını
vermiş ise;
ayıplı malın ve ayıbın niteliğine göre bu malların, satıcıya
iade edilip edilmemesine de karar verir. Ancak, malların
toplatılması için yapılan hertürlü masraf, aleyhine karar
verilen kişi tarafından ödenmedikçe mallar kendisine iade
edilmez.
Dava konusu malları satış amacıyla elde etmiş olan üçüncü
kişilerin açacakları rücu davaları da asıl davaya bakan
mahkemede görülür.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin uğradıkları maddi
ve manevi zararlar nedeniyle tek tek dava açma hakları saklıdır.
Ceza Hükümleri
Madde 25 - 4 üncü maddenin yedinci fıkrasına, 5 inci maddenin
birinci fıkrasına, 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına, 7 nci
maddenin üçüncü fıkrasına, 9 uncu maddenin birinci fıkrasına,
10 uncu maddenin birinci fıkrasına ve 12 nci maddenin bir
ve ikinci fıkralarına aykırı hareket edenler hakkında 5.000.000
lira para cezası uygulanır.
8 inci maddenin ikinci fıkrasına, 13 üncü maddenin bir
ve ikinci fıkralarına, 14 üncü maddenin birinci fıkrasına,
15 inci maddenin birinci fıkrasına, 27 nci maddenin ikinci
fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında 10.000.000 lira
para cezası uygulanır.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında 200.000.000
lira para cezası uygulanır. 16 ncı maddeye aykırılık, ülke
düzeyinde yayın yapan yazılı, sözlü, görsel vesair araçlar
ile gerçekleşmiş ise, cezanın on katı uygulanır. Bakanlık
ayrıca ticari reklam veya ilanın durdurulması ve/veya aynı
yöntemle düzeltilmesini ilgililerden ister. Bu isteğe rağmen
16 ncı maddeye aykırılığın devamı halinde, Bakanlık ticari
reklam veya ilanın durdurulması ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesi
talebi ile tüketici mahkemesine başvurabilir.
18 inci ve 19 uncu maddeye aykırı hareket edenler hakkında
100.000.000 lira para cezası uygulanır. Ayrıca 18 inci madde
uyarınca mecburi standardına aykırı olarak imal edilen malın,
tüketicinin, can ve mal güvenliği ve sağlığı ile doğrudan
ilgisinin bulunması ve standardına intibak ettirilmesinin
imkansız olması hallerinde, tüketici mahkemesi, doğrudan
veya Bakanlığın başvurusu üzerine üretim ve satışın engellenmesi
için işyerinin kapatılmasına ve malın müsaderesine ve gerektiğinde
tüketim ve kullanım amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılmasına
karar verebilir. Bu fıkranın uygulandığı hallerde, verilip
kesinleşen işyeri kapatma karar özetleri, büyük harflerle
yazılmak suretiyle ve kapatma süresi kadar kalmak üzere
kapatılan işyerinin göze çarpan bir yerine yapıştırılır.
Ayrıca karar özeti mahkemece Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir
ve masrafı daha sonra faillerden alınmak üzere Ankara, İstanbul,
İzmir'de yayınlanan ve tirajı yüzbinin üzerinde bulunan
bir veya iki gazetede ve ayrıca varsa suç yerinde yayınlanan
mahalli bir gazetede derhal ilan edilir.
(Ek: 15/1/1997 - 4226/2 md.) 11 inci maddenin üçüncü ve
dördüncü fıkralarına aykırı hareket edenler hakkında 500
000 000 lira para cezası uygulanır. Aykırılık ülke düzeyinde
yayım yapan süreli yayın ile gerçekleşmişse cezanın 20 katı
uygulanır. Bakanlık, ayrıca süreli yayın kuruluşundan kampanyanın
ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilanın durdurulmasını
ister. Bu isteğe rağmen aykırılığın devamı halinde, reklam
ve ilanın durdurma zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren
her sayı için 1 000 000 000 lira para cezası uygulanır ve
Bakanlık kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her türlü reklam
ve ilanın durdurulması talebi ile tüketici mahkemesine başvurur.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, suçun aynı
yıl içerisinde tekerrürü halinde iki misli olarak uygulanır.
Para cezaları her yıl başında Türk Ceza Kanununun Ek 2 nci
madde hükümleri uyarınca artırılır.
Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında verilecek idari para
cezaları, bu fiiller için diğer kanunlarda yazılı cezaların
uygulanmasına engel olmaz.
Cezalarda Yetki, İtiraz ve Zamanaşımı
Madde 26 - 25 inci maddenin;
a) Birinci fıkrasında düzenlenen 12 nci maddenin bir ve
ikinci fıkralarına aykırılık halinde öngörülen cezalar belediye
encümenlerince,
b) (Değişik: 15/1/1997 - 4226/3 md.) Üçüncü ve beşinci
fıkralarında gösterilen cezalar Bakanlık tarafından.
c) Diğer cezalar o yerin mülki amiri tarafından verilir.
Bu Kanunda düzenlenen her türlü para cezası, idari niteliktedir.
Bu cezalara karşı tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi
gün içerisinde yetkili idare mahkemesine itiraz edilebilir.
İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz
ve zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak
en kısa sürede sonuçlandırılır. İtiraz üzerine idare mahkemesince
verilen kararlar kesindir.
25 inci maddeye göre verilen para cezaları, Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Bu Kanunda düzenlenen idari para cezalarının verilmesine
ilişkin cezai zamanaşımı süresi bir yıldır. Zamanaşımı süresi,
bu Kanun hükümlerine aykırı fiilin işlendiği tarihte başlar.
Sürekli veya tekrarlanan ihlaller sözkonusu ise süre, ihlalin
sona erdiği ya da en son tekrarlandığı günden itibaren başlar.
Karar aleyhine yargı yoluna başvurulmuş olması tahsil zamanaşımını
keser.
Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci tarafından yedi gün
içerisinde ilgilinin mensup olduğu meslek kuruluşuna bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM
Çeşitli Hükümler
Denetim
Madde 27 - Bu Kanunun uygulamasında, Bakanlık müfettişleri
ve kontrolörleri ile Bakanlıkça ve belediyelerce görevlendirilecek
personel; fabrika, mağaza, dükkan, ticarethane, depo, ambar
gibi her türlü mal konulan ve/veya satılan veya hizmet sunulan
yerlerde denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına giren husularda yetkili ve görevli
kişi ve kuruluşlara her türlü bilgi ve belgelerin doğru
olarak gösterilmesi ve asıl ve onaylı kopyalarının verilmesi
zorunludur.
Laboratuvar
Madde 28 - Bakanlık, bu Kanunun uygulanması için laboratuvarlar
kurabilir veya Bakanlıkların kurulu bulunan laboratuvarlarından
istifade edebilir; kalite kontrolü yapacak resmi ve özel
kuruluş laboratuvarlarında bulunması gereken asgari teknik
özellikleri ilgili bakanlıklar ile müştereken tesbit ve
ilanla görevlidir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin
tahlilleri resmi veya özel kuruluş laboratuvarlarında yaptırılabilir.
Tahlil sonuçlarının standardına aykırı çıkması halinde,
buna ilişkin tüm giderler üretici kişi veya kuruluş tarafından
ödenir. Bu giderler, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Ödenek
Madde 29 - Bu Kanunla kurulan Tüketici Konseyi, tüketici
sorunları hakem heyetleri ve Reklam Kurulunun kuruluş ve
çalışmalarına ilişkin masraflar ile sair harcamalar, Bakanlık
bütçesine konulacak ödenekten karşılanır.
Yeni kurulacak ve sermayeleri en az yüzmilyon Lira ve daha
yukarıda olan anonim ve limited şirket statüsündeki tüm
ortaklıkların sermayelerinin ve sermaye artırımı halinde
artan kısmın binde ikisi nisbetinde yapılacak ödemeler,
T.C. Merkez Bankası nezdinde açılacak bir hesapta toplanır.
Bu hesapta toplanan paraların yüzde beşi bu Kanunun uygulanmasında
görev alan kuruluşlar tarafından, yüzde doksanbeşi ise 4054
sayılı Kanunla kurulan "Rekabet Kurumu" tarafından
kullanılır.
Diğer Hükümler
Madde 30 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler
uygulanır.
Yönetmelikler ve Düzenlemeler
Madde 31 - Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun
yayımı tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ilgili kamu
kuruluşları, mesleki üst kuruluşlar ve tüketici örgütlerinin
görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık, bu Kanunun
uygulanmasıyla ilgili olarak mevzuat çerçevesinde gerekli
tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
Kaldırılan Hükümler
Madde 32 - 3489 sayılı Pazarlıksız Satış Mecburiyetine
Dair Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde İmal Edilen
Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet ve Cihazların Tanıtmalık
ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
Geçici Madde 1 - Tüketici mahkemeleri kuruluncaya kadar
bu mahkemelerde görülmesi gereken davalara bakacak mahkemeleri,
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler.
Yürürlük
Madde 33 - Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe
girer.
Yürütme
Madde 34 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|
