|
Saglik Hizmetleri Temel Kanunu
Kanun Numarasi : 3359 Kabul Tarihi: 07.05.1987 (Resmi Gazete
Yayim Tarihi: 15.05.1987 Sayi: 19461)
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı; sağlık hizmetleriyle ilgili temel
esasları düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun, Milli Savunma Bakanlığı hariç, bütün
kamu kurum ve kuruluşları ile özel hukuk tüzelkişilerini
ve gerçek kişileri kapsar.
Temel Esaslar
Madde 3- Sağlık hizmetleriyle ilgili temel esaslar şunlardır:
Saglik kurum ve kuruluslari yurt sathinda esit, kaliteli
ve verimli hizmet sunacak sekilde Saglik ve Sosyal Yardim
Bakanliginca, diger ilgili bakanliklarin da görüsü alinarak
planlanir, koordine edilir, mali yönden desteklenir ve gelistirilir.
Koruyucu saglik hizmetlerine öncelik verilmek suretiyle
kamu ve özel bütün saglik kurum ve kuruluslarinin kurulmasi
ve isletilmesinde kaynak israfi ve atil kapasiteye yol açilmaksizin
gerektiginde hizmet satin alinarak kaliteli hizmet arzi
ve verimliligi esas alinir. Saglik ve Sosyal Yardim Bakanligi
ilgili Bakanligin muvafakatini alarak, kamu ve özel bütün
saglik kurum ve kuruluslarina koruyucu saglik hizmeti görevi
verir ve bu kurum ve kuruluslarin bütün saglik hizmetlerini
denetler.
Bütün saglik kurum ve kuruluslari ile saglik personelinin
ülke sathinda dengeli dagilimi ve yayginlastirilmasi esastir.
Saglik kurum ve kuruluslarinin kurulmasi ve isletilmesi
bu esas içerisinde Saglik ve Sosyal Yardim Bakanliginca
düzenlenir. Bu düzenleme ilgili Bakanligin görüsü alinarak
yapilir. Gerek görüldügünde özel saglik kuruluslarinin her
türlü ücret tarifeleri saglik ve Sosyal Yardim Bakanliginca
onaylanir. Kamu kurum ve kuruluslarina ait saglik kuruluslari
veya saglik isletmelerinde verilen her türlü hizmetin fi-yatlari
Saglik ve Sosyal Yardim Bakanliginca tespit ve ilan edilir.
Saglik kurum ve kuruluslari,kisilerin hekim ve saglik kurulusunu
seçme hakki kisitlanmaksizin saglik hizmet zinciri olusturulacak
sekilde düzenlenir. Acil vakalar hariç olmak üzere sevk
sistemine uymayanlar hizmet karsiligi fazla ücret öderler.
Sosyal güvenlik kuruluslarina bagli olanlar bu farki kendileri
karsilar.
Tesis edilecek egitim,denetim, degerlendirme ve oto kontrol
sistemi ile saglik kuruluslarinin tespit edilen standart
ve esaslar içinde hizmet vermesi saglanir.
Herkesin saglik durumunu takip edebilmek için gerekli kayit
ve bildirim sistemi kurulur.
Saglik ve Sosyal Yardim Bakanligi; Saglik ve Yardimci Saglik
personelinin yurt düzeyinde dengeli dagilimini saglamak
üzere istihdam planlamasi yapar, ülke ihtiyacina uygun nitelikli
saglik personeli yetistirilmesi amaciyla hizmet öncesi egitim
programlari için yüksek ögretim kurulu ile koordinasyonu
saglar. Serbest ya da kamu kuruluslarinda mesleklerini icra
eden saglik ve yardimci saglik personeline hizmet içi egitim
yaptirir. Bunu saglamak amaciyla üniversitelerin, kamu kurumu
niteligindeki meslek kuruluslari ile kamu kurum ve kuruluslarinin
imkanlarindan da yararlanir. Hizmet içi egitim programinin
ne sekilde ve ne sürelerde yapilacagi Saglik ve Sosyal Yardim
Bakanliginca çikartilacak yönetmelikte tespit edilir.
(iptal edildi: Anayasa Mah.19.4.1988 tarih ve E.1987/16,K.1988/8
sayili karariyla.)
(iptal edilmeden önceki hali: Katilmakla yükümlü oldugu
hizmetiçi egitim programina uymayan veya bu programlarda
basarili olamayan yardimci saglik personelinin meslekten
geçici veya daimi uzaklastirma cezasi dogrudan Saglik ve
Sosyal Yardim Bakanliginca ve-rilir.)
Saglik hizmetlerinin yurt çapinda istenilen seviyeye ulastirilmasi
amaciyla; Bakanliklar seviyesinden en uçtaki hizmet birimine
kadar kamu ve özel saglik kuruluslariyla kamu kurumu niteligindeki
meslek kuruluslari arasinda koordinasyon ve isbirligi yapilir.
Saglik kurum ve kuruluslari cografik ve fonksiyonel hizmet
alanlari, verecekleri hizmetler, yönetim hizmet iliski ve
baglantilari gibi konularda tespit edilen esaslara uymak
ve verilen görevleri yapmakla yükümlüdürler. Çagdas tibbi
bilgi ve teknolojinin ülkeye getirilmesi ve tesviki saglanir.
Vatandaslarin hastaliklardan korunma, saglikli çevre, beslenme,
ana çocuk sagligi ve aile planlamasi ve benzeri konularda
egitilmeleri ve takipleri bütün kamu kuruluslarinin sorumlulugu,
kamu kurumu niteligindeki meslek kuruluslari, özel ve gönüllü
kuruluslarin isbirligi içerisinde gerçeklestirilir.
Koruyucu, teshis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde
kullanilan ilaç, asi, serum ve benzeri biyolojik maddelerin
üretiminin ve kalitesinin tesvik ve temini esas olup, her
türlü müstahzar, terkip, madde, malzeme, farmakope mamülleri,
kozmetikler ve bunlarin üretiminde kullanilan ham ve yardimci
maddelerin ithal, ihraç, üretim, dagitim ve tüketiminin,
amaç disi kullanilmak suretiyle fizik ve psisik bagimlilik
yapan veya yapma ihtimali bulunan madde, ilaç, asi, serum
ve benzeri biyolojik maddeler ile diger terkiplerin kontrolüne,
murakabesine ve bunlarin yurt içinde ve yurt disinda ücret
karsiligi kalite kontrollerini yaptirmaya, özel mevzuata
göre ruhsatlandirma, izin ve fiyat verme islerini yürütmeye
Saglik ve Sosyal Yardim Bakanligi yetkilidir.
Özel mevzuatina göre izin veya ruhsat alinmamis ilaç ve
terkiplerin üretimi, ithali, satisi ile ruhsat veya izin
alinmis dahi olsa ilaç ve terkiplerin bilimsel arastirma
amaciyla Saglik ve Sosyal Yardim Bakanligi ve ilgili kisinin
rizasi olmadan insan üzerinde kullanimi yasaktir.
(Ek: 30/5/1997 - KHK - 572/24 md.) Özürlü çocuk dogumlarinin
önlenmesi için, gebelik öncesi ve gebelik döneminde tibbi
ve egitsel çalismalar yapilir. Yeni dogan bebeklerin metabolizma
hastaliklari için gerekli olan testlerden geçirilerek risk
tasiyanlarin belirlenmesine iliskin tedbirler alinir.
Teskilatlanma
Madde 4- Saglik ve Sosyal Yardim Bakanligi 3 üncü maddede
sayilan hizmet ve esaslari bu sistem içerisinde gerçeklestirmek
üzere ülke çapinda teskilat kurar veya kurdurabilir.
(ikinci fikra iptal: Anayasa Mahkemesi 19.4.1988 tarih
ve E.1987/16, K.1988/8 sayili Karariyla.)
Saglik isletmesi
Madde 5- Bu Kanun kapsamina giren kamu kurum ve kuruluslarina
ait saglik kuruluslari, ilgili Bakanligin teklifi ve Saglik
ve Sosyal Yardim Bakanliginin uygun görmesi halinde Bakanlar
Kurulu karari ile kamu tüzel kisiligini haiz saglik isletmesine
dönüstürülürler.
Yeterli isletme büyüklügünde bulunmayan saglik kuruluslari
tek bir saglik isletmesi altinda toplanabilir.
Saglik isletmelerinde görevli olan ve mesleklerini serbest
icra etmeyen tabipler, Saglik ve Sosyal Yardim Bakanliginin
tespit edecegi usul ve esaslar çerçevesinde ve saglik isletmesi
yönetiminin uygun görmesi halinde mesai saatleri disinda
kurulusta özel teshis ve tedavi yapabilirler.
A) Saglik isletmesinin gelirleri sunlardir:
Saglik hizmetleri karsiliginda elde edilen gelirler,
Bagis ve yardimlar,
Bu sekilde kurumlastirilan saglik isletmelerine gerek görüldügünde
yapilacak Devlet desteginin yaninda, kurulusun bagli oldugu
Bakanligin veya kurumun her yil bütçesine koydugu personel
ve yatirim ödenegi,
Diger gelirler.
B) Saglik isletmesinin giderleri sunlardir:
Sözlesmeli personel ücreti,
Kurum disindan satin alinacak her türlü saglik ve laboratuar
hizmeti için sözlesmeli personel ve hizmet ücreti,
(iptal: Anayasa Mah. 19.4.1988 tarih ve E.1987/16, K.1988/8
sayili Karariyla.)
(iptal: Anayasa Mah.19/4/1988 tarih ve E.1987/16, K.1988/8
sayili Karariyla.)
Saglik kurulusunun tevsii, modernizasyonu, her türlü cihaz
ve malzeme tedariki, kurum cihazlarinin bakim ve onarimi
ile personelin yurt içi ve yurtdisi egitimi ve arastirma
için gerekli harcamalar,
Saglik isletmesinin isletilmesi ile ilgili diger harcamalar.
Saglik isletmeleri;
Kurumlar Vergisinden,
Yapilacak bagis ve yardimlar sebebiyle Veraset ve intikal
Vergisinden,
Yapacaklari her türlü muameleler dolayisiyla Damga Vergisinden,
muaftir.
Saglik isletmelerine yapilacak bagis ve yardimlar her türlü
vergi, resim ve harçtan muaftir. Bu bagis ve yardimlar Kurumlar
ve Gelir Vergisi matrahindan indirilebilir.
Saglik isletmesi ile ilgili Diger Personel
Madde 6- Koruyucu saglik hizmetlerinde görevli saglik ve
yardimci saglik personeli ile diger personelin saglik isletmesi
kapsamina alinma ve mali imkanlarindan yararlandirilmasi
usul ve esaslari Saglik ve Sosyal Yardim Bakanliginca tespit
edilir.
Sözlesmeli Personel
Madde 7- (Birinci fikra iptal:Anayasa Mah. 19.4.1988 tarih
ve E.1987/16, K.1988/8 sayili Karariyla.)
(iptalden önceki hali: Saglik isletmesi uygulanmasina geçirilen
saglik kuruluslarinda, genel idare, teknik saglik ve yardimci
saglik, egitim ve ögretim, avukatlik, din ve yardimci hizmetler
siniflarina dahil personel; kadro karsilik gösterilmek kaydiyla
657 sayili Devlet Memurlari Kanunu ile diger kanunlarin
sözlesmeli personel çalistirilmasina iliskin hükümlerine
tabi olmaksizin sözlesmeli personel statüsünde eleman çalistirabilir.)
Ayrica, özel bir meslek bilgisine ve ihtisasina ihtiyaç
gösteren veya ülke düzeyinde mesleki gelismeyi saglayacak
Türk uyruklu ve yabanci uyruklu elemanlar da kadro karsiligi
aranmaksizin sözlesmeli olarak çalistirilabilir.
(Üçüncü fikra iptal:Anayasa Mah.19.4.1988 tarih ve E.1987/16,
K.1988/8 sayili Karariyla.)
(iptalden önceki hali: Bu suretle çalistirilacaklarin sözlesme
usul ve esaslari ile ücretleri, saglik kuruluslarinin niteligi,
kapasitesi, bulundugu yer, verilen hizmetler, personelin
bilgi ve becerisi, kurulusa katki verdigi hizmetin türü
ve önemi ile benzeri nitelikler esas alinarak Saglik ve
Sosyal Yardim Bakanliginin teklifi üzerine ve gerektiginde
ilgili bakanliklarinda görüsü alinarak Bakanlar Kurulunca
tespit edilir.)
Sözlesme ile çalistirilacak personel istekleri üzerine
T.C. Emekli Sandigi ile ilgilendirilir. Bunlarin emeklilik
ayliklarinin hesabinda 657 sayili Devlet Memurlari Kanununun
ilgili hükümleri uygulanir.
Tedavi Masraflarinin Tahsili
Madde 8- Saglik isletmelerinde koruyucu saglik hizmetleri
disinda teshis,tedavi ve rehabilite edici hizmetler ücretli
olup, saglik isletmesince tahakkuk ettirilen masraflar ilgili
kurumca herhangi bir kisitlamaya tabi tutulmaksizin öncelik
ve ivedilikle ve ödeme emri beklenilmeksizin ödenir.
Bütçe uygulamasi disinda olup da herhangi bir sosyal güvenlik
kurulusuna tabi olanlara ait masraflar, ilgili sosyal güvenlik
kurulusuna teblig edilmek suretiyle tahsil edilir. Bu suretle
teblig edilen masraflarin 15 gün içinde ödenmesi zorunlu
olup,bu süre içinde ödenmedigi takdirde durum mahalli vergi
dairesine bir tezkere ile bildirilerek tahsili istenir.
Vergi dairelerince tahsil edilen masraflar, Maliye ve Gümrük
Bakanliginca tespit edilecek esaslar dahilinde tahsilatin
yapildigi ayi izleyen ayin sonuna kadar saglik kurulusuna
ödenir.
Bu maddenin uygulanmasinda zaman asimi ile ilgili hükümleri
hariç 6183 sayili Amme Alacaklarinin Tahsili Usulü Hakkinda
Kanun ve bu Kanuna dair mevzuat hükümleri uygulanir.
Yönetmelikler
Madde 9-
Saglik isletmesinin yönetimi ile çalisma usul ve esaslari
Bakanlar Kurulunca,
Hizmet ve ilaç alma, ilgili kurum ve kuruluslara ait araç,
gereç ve malzemelerin kiralanmasi, devri, gayrimenkullerin
kiralanmasi, tibbi araç,gereç ve malzeme yönünden standardi
ile tibbi araç ve gereçlerin aliminda teknik sartnamelerin
hazirlanmasindaki kistaslarin belirlenmesi; Maliye ve Gümrük,
ilgili Bakanliklar ve Saglik ve Sosyal Yardim Bakanliginca
müstereken,
Bütün kamu ve özel saglik kuruluslarinin tesis, hizmet,
personel, kistaslarini belirlemeye, saglik kurum ve kuruluslarini
siniflandirmaya ve siniflarinin degistirilmesine, saglik
kuruluslarinin amaca uygun olarak teskilatlanmalarina, saglik
hizmet zinciri olusturulmasina, hizmet içi egitim usul ve
esaslari ile saglik kurum ve kuruluslarinin koordineli çalisma
ve hizmet standartlarinin tespiti ve denetimi ile bu kanunla
ilgili diger hususlar Saglik ve Sosyal Yardim Bakanliginca,
Çikarilacak yönetmelikle tespit edilir.
Geçici Madde 1- Saglik isletmesi uygulamasina geçirilen
kurulusun saglik ve yardimci saglik personeli ile diger
personeli istekte bulunmalari halinde ve kurulusun kabulü
sartiyla yeni bir atamaya gerek kalmaksizin sözlesmeli olarak
çalistirilabilirler. Ancak, memur statüsünden sözlesmeye
geçen personel, istekleri halinde T.C. Emekli Sandigi ile
irtibatlandirilirlar.
ilgili saglik kurulusunca sözlesme istegi kabul edilmeyen
ya da sözlesme isteminde bulunmayan personel saglik kurulusunun
talebi ve kurumlarinin uygun görmesi halinde uygun bir kadroya
naklolunur. Bu personel yeni bir kadroya atanincaya kadar
durumlarina uygun islerde görevlendirilirler ve eski kadrolarina
ait aylik, ek gösterge ve her türlü haklari yeni görevlerinde
kaldiklari sürece sahislarina bagli olarak sakli tutulur.
Geçici Madde 2- Döner sermayesi bulunan ve yeniden teskilatlandirilmasi
öngörülen saglik kuruluslarinin döner sermayesi saglik isletmesine
aktarilir.
Geçici Madde 3- Genel Saglik Sigortasi yürürlüge girinceye
kadar, hiç bir sosyal güvenlik kurumuna tabi olmayanlar
müracaatlari ve talepleri halinde saglik kütügüne kaydolunur.
Bu suretle kayitlarini yaptiranlardan her yil Bakanlar
Kurulunca tespit edilen miktarda prim tahsil edilir. Kayitlarini
yaptirmayanlar ile primlerini ödemeyenlerin saglik kuruluslarindaki
teshis, tedavi ve rehabilite giderleri kendilerinden veya
kayit olduklari özel sigorta kurumlarindan tahsil edilir.
Saglik kütügünün olusturulmasi ve isletilmesi ile ilgili
usul ve esaslar Saglik ve Sosyal Yardim Bakanliginca tespit
edilir.
Kayitlarini yaptirmalarina ragmen primlerini ödeyemeyecek
kadar fakrü zaruret içinde bulunanlarin primleri, durumlarinin
mahalli idarelerce tespit edilmesi sartiyla kismen veya
tamamen sosyal yardim maksadiyla kurulmus fon ve kuruluslar
tarafindan ödenir.
Sosyal yardim maksadiyla kurulmus fon ve kuruluslardan
saglanacak mali destek ve yardimlarla ilgili usul ve esaslar
Saglik ve Sosyal Yardim Bakanliginin teklifi üzerine Basbakanlikça
düzenlenir.
Geçici Madde 4- Genel Saglik Sigortasina geçisi saglamak
ve hiç bir sosyal güvenlik kurulusuna tabi olmayan vatandaslarin
saglik giderleri ile ödeyecekleri prim arasindaki farki
karsilamak amaciyla Saglik ve Sosyal Yardim Bakanligina
bagli T.C. Merkez Bankasi nezdinde "Saglik Hizmetlerini
Destekleme ve Gelistirme Fonu" kurulmustur.
A) Fonun Gelirleri:
Saglik isletmesi uygulamasina geçirilen saglik kuruluslarina
saglik kurulusunun bagli oldugu kurum tarafindan tahsis
edilen araç-gereç ile gayrimenkullerin kiralama ve kullanma
bedellerinden,
Bagis ve yardimlardan,
Bakanlar Kurulunun bölgelere göre ve Saglik isletmesi uygulamasina
tabi olan saglik kuruluslarinin yillik müspet bakiyelerinin
% 20'sinden çok olmamak üzere tespit edecegi paydan,
Sosyal güvenlik kuruluslarindan herhangi birine tabi olmayanlarin
ödeyecekleri veya adlarina sosyal yardim maksadiyla kurulmus
fon ve kuruluslar tarafindan ödenecek sigorta primlerinden,
Bütçeye konulacak ödeneklerden,
Saglik isletmelerinde ve kuruluslarinda hiç kullanilamayacak
durumda olan ve iade edilen araç ve gereçlerin satis bedellerinden,
Tesekkül eder.
B) Fonun Giderleri:
Fon yönetimi ile ilgili olarak çalistirilacak sözlesmeli
hizmet veya personel harcamalarindan,
Hiçbir sosyal güvenlik kurulusuna tabi olmayanlardan saglik
kütügüne kayit olanlar için yapilan teshis, tedavi ve rehabilite
masraflarindan,
Acilen satin alinacak veya kiralanacak her türlü mal va
hizmet alimlari bedellerinden,
Prim tahsil hizmetleri için yapilacak harcamalardan,
Hizmetlerin yürütülmesi amaciyla mekanizasyon, otomasyon,
egitim, bilimsel arastirma, inceleme ve tanitim harcamalarindan,
Saglik hizmeti ile ilgili diger giderlerden.
Tesekkül eder.
Fonun tabii baskani Saglik ve Sosyal Yardim Bakanidir.
Bu fondan yapilan her türlü harcamalar, 1050 sayili Muhasebei
Umumiye Kanunu, 2886 sayili Devlet ihale Kanunu ile 832
sayili Sayistay Kanunu hükümlerine tabidir.
Fonun isleyisine dair usul ve esaslar Saglik ve Sosyal
Yardim Bakanliginca düzenlenecek bir yönetmelikle tespit
edilir.
Geçici Madde 5 - Bu Kanunla ilgili yönetmelikler düzenlenip
yürürlüge konuluncaya kadar, bu Kanuna aykiri olmayan mevzuat
hükümlerinin uygulanmasina devam olunur.
Yürürlükten kaldirilan hükümler
Madde 10 - Diger kanunlarin bu Kanuna aykiri hükümleri
yürürlükten kalkar.
Yürürlük
Madde 11 - Bu Kanun yayimi tarihinde yürürlüge girer.
Yürütme
Madde 12 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
14.5.1987
|
